24.04.2013
pole ziemniaki

Zdjęcie: Fotolia

Efektywne zwalczanie chwastów w uprawie ziemniaków

Zwalczanie chwastów jest nieodzowne w towarowej produkcji ziemniaków. Asortyment herbicydów do tego celu jest dość duży i pozwala na skuteczną ochronę ziemniaków przed konkurencja chwastów- zarówno dwu-, jak i jednoliściennych.

O odchwaszczaniu ziemniaków nieco zapomniano. Od lat nie zarejestrowano nowej substancji aktywnej, chociaż nie można powiedzieć, że w tej uprawie maleje liczba zarejestrowanych herbicydów, wprost przeciwnie. Wynika to z rejestracji przede wszystkim preparatów z tak zwanego importu równoległego. Praktycznie nic nowego oprócz coraz większej liczby nazw handlowych. Aktualnie o wiele praktyczniej, chociaż nie wszyscy są o tym przekonani, jest posługiwać się nazwami substancji aktywnych poszczególnych związków chwastobójczych. Ich znajomość w znacznej mierze ułatwia efektywne ich wykorzystanie. Część cech takich jak spektrum najważniejszych zwalczanych gatunków chwastów, terminy i dawki zamieszczono w tabelach 1 i 2. Krótkie dodatkowe scharakteryzowanie poszczególnych substancji czynnych może okazać się korzystne podczas wykonywania zabiegów w tym sezonie.

Na zdjęciu: Rdest kolankowy – zdjęcia: Adam Paradowski

Linuron. To najstarsza chwastobójcza substancja aktywna stosowana w uprawie ziemniaka. Preparat Afalon obecnie produkowany w formie płynnej SC, (dawniej ’75 WP”) znajduje się na rynku już ponad pół wieku. Jest środkiem o typowym działaniu doglebowym. Wilgotność gleby znacznie poprawia jego efektywność. Na glebach zasobnych w próchnicę (znaczna ilość cząstek organicznych) powinien być stosowany w dawkach najwyższych spośród zalecanych. Aktualnie zarejestrowanych jest 8 preparatów zawierających linuron. Wśród nich znajdują się trzy o nazwie Nightjar 450 SC, różniące się tylko symbolami B, C i D. Są to preparaty o identycznym składzie i działaniu, a ich zbliżone nazwy z pewnością mają jedynie związek z logistycznymi i marketingowymi działaniami producenta.

Chlomazon. To również substancja aktywna o działaniu doglebowym. W ziemniakach jest głównie stosowany na stanowiskach z przytulią czepną. Znany jest z powodowania białych lub jasno żółtych plam na liściach roślin uprawnych (chwastów także). Jest to czasowy częściowy rozkład chlorofilu. Warto wiedzieć, że w przypadku ziemniaków, jeżeli zaistnieje, to szybko przemija i nie ma wpływu na ich dalszy rozwój. Należy unikać zabiegów w temperaturze powyżej 20oC zwłaszcza podczas silnej operacji słońca. Chlomazon należy do substancji aktywnych bardzo lotnych. Wraz z cieczą opryskową może być uniesiony na pewną wysokość (tzw. inwersja temperatury), tam schłodzony i przemieszczony przez wiatry na znaczną odległość. Po opadnięciu dochodzi do szkód o różnych rozmiarach w zależności od stanowiska, na które opadnie. W ziemniakach przede wszystkim jest stosowany łącznie z herbicydami zawierającymi linuron. Jedna z formulacji Harrier 295 ZC jest fabryczną mieszaniną obu substancji aktywnych.

Metrybuzyna. Jedna z bardziej popularnych substancji aktywnych wykorzystywana do przed- i powschodowego odchwaszczania ziemniaków. W pewnym stopniu jest pobierana przez liście, ale jej podstawowym sposobem wnikania jest działanie przez system korzeniowy, stąd bez względu na termin zabiegu metrybuzynę zaleca się stosować na wilgotną glebę, na chwasty maksymalnie w fazie 4 liści właściwych. Metrybuzyna może uszkadzać niektóre odmiany ziemniaków, dlatego “na bieżąco’ należy sprawdzać listę odmian wrażliwych. Nowo zarejestrowana formulacja Sencor Liquid 600 SC posiada trochę mniej substancji aktywnej, niż pozostałe formy użytkowe. Ze względu na dobrą przyswajalność jest zalecana w takich samych dawkach. Istnieje możliwość stosowania metrybuzyny w dawkach dzielonych przed- i powschodowo (0,3-0,2 l/ha). Podobnie w obu terminach, łącznie z innymi herbicydami. W mieszaninach zbiornikowych + bentazon, + chlomazon, +fluorochloridon (Racer, który także można stosować pojedynczo), + rimsulfuron oraz mieszaninach fabrycznych + flufenacet (Plateen 41,5 WG).

Na zdjęciu:  Komosa

Pendimetalina. Zarejestrowana w ziemniakach w 5 formach użytkowych. Substancja aktywna najbardziej wrażliwa na uwilgotnienie gleby. W warunkach jej przesuszenia skuteczność preparatów zawierających ten składnik wyraźnie maleje. Dwie popularne formy Stompu (330 EC i 400 SC) są zarejestrowane łącznie z Afalonem Dyspersyjnym 450 SC. Inne formy linuronu i pendimetaliny nie posiadają takich rejestracji, chociaż z praktycznego punktu widzenia nie ma przeciwwskazań stosowania takich mieszanin.

Glifosat. To prawdopodobnie najbardziej popularna substancja aktywna służąca do zwalczania chwastów. Pierwszym preparatem zawierającym glifosat na krajowym rynku był Roundup 360 SL, aktualnie mamy 55 odpowiedników. Spośród nich zaledwie 10 posiada oficjalną rejestrację w ziemniakach, chociaż sposób i efekt działania ich wszystkich jest taki sam. Glifosat w ziemniakach musi być koniecznie zastosowany po ostatnim obredleniu i zabronowaniu pola, pędów wschodzących ziemniaków nie może być ponad powierzchnią gleby. Należy bardzo uważać, gdy gleba jest przesuszona. Silne pędy ziemniaka mogą spowodować jej popękanie. Wchodów właściwie nie widać, jednak patrząc ‘z góry” można je zauważyć, co oznacz, że ciecz robocza również może na nie spaść i tym samym zniszczyć lub co najmniej zahamować rozwój. Jednocześnie na polu powinna znajdować się jak największa liczba jednorocznych chwastów w fazie najlepiej do dwóch, maksymalnie czterech liści właściwych. Do takiej fazy są przystosowane zalecane dawki. Podobne zasady obowiązują przy stosowaniu preparatu Chwastox Extra 300 SL. Zalecenie to znajduje się jeszcze w “starej” etykiecie tego preparatu, w ‘nowej” już go nie zamieszczono.

Rimsulfuron. Jest jedynym środkiem sulfonylomocznikowym (po wycofaniu preparatu Apyros), zalecanym do odchwaszczania ziemniaka. Jest również jedynym środkiem, który oprócz chwastów dwuliściennych i prosowatych zwalcza wieloletni perz właściwy. W tym celu należy stosować jego najwyższe dawki (60 g/ha). Zalecany w mieszaninach z innymi preparatami w dawce 40-50 g/ha już takiej skuteczności, w stosunku do perzu, nie wykazuje. Perz jest najbardziej wrażliwy w fazie 5 do 7 liści, czyli wtedy, gdy osiągnie wysokości 15-25 cm. Do jednych z bardziej uniwersalnych mieszanin należy stosowanie rimsulfuronu łącznie z metrybuzyną.

Na zdjęciu:  Żółtlica drobnolistna

Bentazon. Należy do substancji aktywnych, które w ziemniakach można stosować stosunkowo późno (w fazie 5 do 7 liści). To preparaty o szybkim działaniu. Niszczą chwasty w sposób po części parzący, działają kontaktowo. Nie zalecane powyżej 22oC, aby nie spowodować poparzeń roślin ziemniaka. Może to nastapić przede wszystkim podczas silnej operacji słońca. Oprócz popularnego środka Basagran 480 SL, zarejestrowano kilka innych, w tym trzy formy użytkowe preparatu Wolof 480 SL, oznaczone symbolami A, B i C. To podobnie jak z poprzednimi herbicydami łączy się zapewne z marketingiem firmy, bowiem środki są identyczne.

Odrębna grupę stanowią graminicydy (chizalofop-P-etyl, cykloksydym, propachizafop, tepralkoksydym) przeznaczone jedynie do zwalczania chwastów jednoliściennych (trawiastych). Zalecane są po zakończeniu uprawy międzyrzędowej, po wschodach, lecz przed zakryciem 50% międzyrzędzi. W razie potrzeby zabieg można wykonać wcześniej, pod warunkiem, że ziemniaki mają w pełni wykształcone dwa liście właściwe. W dawkach niższych są zalecane do zwalczania chwastów prosowatych (chwastnica, paluszniki, włośnice), owsa głuchego, samosiewów zbóż i wyczyńca polnego. W dawkach najwyższych zwalczają perz właściwy i wiechlinę roczną.

Wśród ziemniaków rozróżniamy odmiany o różnym okresie wegetacji (wczesne, średnio wczesne itd.). W przypadku stosowania chemicznych środków ochrony roślin przed zabiegiem należy się zapoznać z okresem karencji poszczególnych herbicydów. Najdłuższy okres karencji, 90 dni, posiadają wszystkie kombinacje z udziałem linuronu. Zastosowanie fluorochloridonu wymaga karencji przez 70 dni, a metrybuzyny i rimsulfuronu 42 dni.

Bentazonu, chlomazonu i glifosatu karencja nie dotyczy. W przypadku zastosowania graminicydów karencja wynosi: teprakoksydym – 35 dni, chizalofop-P-etylu (Pilot, Targa, Targa Super) i propachizafop - 40 dni, tepralkoksydym - 56 oraz chizalfop-Petylu (Lampart, Leopard Extra) - 69 dni.

Inż. Adam Paradowski; Instytut Ochrony Roślin-PIB w Poznaniu

Tabela 1. Program zwalczania chwastów w ziemniakach

Substancja czynna, wrażliwe chwasty Nazwa handlowa herbicydu Dawka na ha Uwagi
BBCH 00-05 (przed wschodami roślin ziemniaka, po uprzednim obredleniu i zabronowaniu pola)
Linuron: gorczyca, gwiazdnica, komosa, pokrzywa żegawka, poziewnik szorstki, rdest plamisty i powojowy, rzodkiew, sporek polny, starzec zwyczajny, tasznik, tobołki, żółtlica. Afalon Dyspersyjny 450 SC 1,5-2,0 l Wyższe dawki środka stosować na glebach ciężkich, zasobnych w próchnicę.
Aflex Super 450 SC 1,5-2,0 l
Linur 450 SC 1,5-2,0 l
Nightjar B 450 SC 1,5-2,0 l
Nightjar C 450 SC 1,5-2,0 l
Nightjar D 450 SC 1,5-2,0 l
Nuflon 450 SC 1,5-2,0 l
Linurex 500 SC 1,8 l
Chlomazon: chwastnica, gwiazdnica, jasnoty, przytulia, tasznik, tobołki Reactor 360 CS 0,2?0,25 l Zabieg wykonać po uprzednim obredleniu i zabronowaniu pola, przed wzejściem ziemniaków - na około 7 dni przed ukazaniem się pierwszych wschodów roślin ziemniaka.
Chlomazon + linuron: chwastnica, gorczyca, gwiazdnica, jasnoty, komosa, niezapominajka, przytulia, tasznik, tobołki, żółtlica Command 360 CS + Linurex 500 SC 0,25 + 1,0 l Stosować >0°C, ale nie >20oC, zwłaszcza nie podczas silnej operacji słońca ze względu na zjawisko inwersji temperatury (unoszenie i przemieszczanie się substancji czynnej)
Command 480 EC + Afalon Dyspersyjny 450 SC 0,1-0,2 +1,0 l
Gadwall + Linurex 500 SC 0,25 + 1,0 l
Golden Clomazon 360 CS + Linurex 500 SC 0,25 + 1,0 l
Golden Clomazon 480 EC + Afalon Dyspersyjny 450 SC 0,1-0,2 +1,0 l
Kilof 480 EC + Afalon Dyspersyjny 0,1-0,2 + 1,0 l
Szpada 480 EC + Afalon Dyspersyjny 450 SC 0,1-0,2 + 1,0 l
Harrier 295 ZC 1,5-2,0 l
Metrybuzyna: chaber bławatek, dymnica pospolita, fiołek polny, jasnota purpurowa, jasnota różowa, komosa biała, krzywoszyj polny, maruna bezwonna, pokrzywa żegawka, rumian polny, szarłat szorstki, tasznik pospolity, tobołki polne, żółtlica drobnokwiatowa Emana A 70 WG 0,75 kg Przed zabiegiem koniecznie sprawdzić aktualną listę wrażliwości odmian ziemniaków. Stosować do 25°C.
Emana B 70 WG 0,75 kg
Koral 70 WG 0,75-1,0 kg
Maestro 70 WG 0,75 kg
Mistral 75 WG 0,75 kg
Sencor 70 WG 0,75-1,0 kg
Sencor Liquid 600 SC 0,75-1,0 l
Chlomazon + metrybuzyna: chaber, chwastnica, gwiazdnica, jasnoty, komosy, przytulia, rumiany, rumianki, tasznik, tobołki, żółtlica Command 360 CS + Sencor 70 WG 0,25 l + 0,4-0,5 kg Temperatura optymalna 7-20oC
Gadwall + Sencor 70 WG 0,25 l + 0,4-0,5 kg
Golden Clomazon 480 EC + Sencor 70 WG 0,25 l + 0,4-0,5 kg
Flufenacet + metrybuzyna: chwasty prosowate, fiołek, gorczyca, jasnoty, komosa, maruna, niezapominajka, przetaczniki, starzec, tasznik, tobołki, źółtlica Plateen 41,5 WG 2,0 kg Stosować przed wschodami roślin ziemniaka, po obredleniu i ostatecznym ukształtowaniu redlin. Stosować do 25°C.
Fluorochloridon: dymnica pospolita, jasnoty, komosa, łobody, mak, maruna, psianka, przetacznik bluszczykowy i perski, rumianek, samosiewy rzepaku, tasznik, tobołki, żółtlica Racer 250 EC 2,0?3,0 l/ha Po obredleniu, ale nie później niż 10 dni po posadzeniu.
Fluorochloridon + metrybuzyna: chwasty wrażliwe wymieniono przy pojedynczych herbicydach Racer  EC 250 + Sencor 70 WG 1,5-2,0 l + 0,5 kg
Pendimetalina: chaber, krzywoszyj polny, miotła zbożowa, przetaczniki, przytulia, rdesty, rumianki, rumiany Golden Pendi 330 EC 3,5-5,0 l Nie stosować na glebie przesuszonej.
Pendigan 330 EC 3,5-5,0 l
Stomp 330 EC 3,5-5,0 l
Pilar Pendimetalina 400 SC 3,0-4,0 l
Stomp 400 SC 3,0-4,0 l
Pendimetalina + linuron: wrażliwe gatunki wymieniono przy pojedynczych herbicydach Stomp 330 EC + Afalon Dyspersyjny 450 SC 3,5-5,0 2,0 l
Stomp 400 SC + Afalon Dyspersyjny 450 SC 3,0-4,0 + 2,0 l
MCPA: chwasty kapustowate, maki Chwastox Extra 300 SL 4,0 l Stosować koniecznie przed wschodami ziemniaków.Temperatura działania 8-25°C.
Glifosat: nieselektywne zniszczenie chwastów jednorocznych Clayton Rhizup SL 2,0 l Stosować na glebach średnio zwięzłych, po zasadzeniu bulw ziemniaka i jednokrotnym obredleniu na wschodzące chwasty, ale nie później niż 3 dni przed wschodami ziemniaków. Można stosować z adiuwantem Efektan 650 SL (wg zaleceń producenta). Temperatura działania >0°C.
Cleaner 360 SL 2,0 l
Figaro 360 SL 2,0 l
Glifosat Classic 360 SL 2,0 l
Katamaran 360 SL 2,0 l
Marker 360 SL 2,0 l
Realchemie Glifosat 360 SL 2,0 l
Roundup 360 SL 2,0 l
Torinka SL 2,0 l
Roundup TransEnergy 450 SL 1,0-2,0 l
BBCH 12-15 (w czasie wschodów lub po, gdy rośliny ziemniaka osiągnęły wysokość 8-10 cm)
Metrybuzyna: chaber, dymnica, fiołek polny, jasnoty, komosa, krzywoszyj, maruna, pokrzywa żegawka, rumian, szarłat, tasznik, tobołki polne, żółtlica Emana A 70 WG 0,5 kg Chwasty podczas zabiegu nie powinny przekroczyć 3 cm. Niektóre zalecenia dopuszczają stosowanie zabiegu w fazie 13-15 cm wysokości ziemniaków. Przed zabiegiem koniecznie sprawdzić aktualną listę wrażliwości odmian ziemniaków. Nie stosować powyżej 25°C.
Emana B 70 WG 0,5 kg
Koral 70 WG 0,5 kg
Maestro 70 WG 0,5 kg
Mistral 70 WG 0,5 kg
Sencor 70 WG 0,5 kg
Sencor Liguid 600 SC 0,5 l
Rimsulfuron: chwasty prosowate, dymnica, gorczyca, jasnoty, maruna, perz, przytulia, rumian, rumianek, rzodkiew samosiewy rzepaku, szczawie, szarłat Agria Rimsulfuron 25 WG 60 g Preparaty pojedynczo i w mieszaninach należy stosować łącznie z adiuwantem Trend 90 EC w stężeniu 0,1% (100 ml preparatu na każde 100 litrów cieczy roboczej. Także preparaty pojedyncze i mieszaniny można stosować w dawkach dzielonych, każdorazowo dodając adiuwant. Temperatura działania 10-25°C.
Golden Rimsulfuron 25 WG 60 g
Harfur 60 g
Mac-rimsulfuron 25 WG 60 g
Miecz 25 WG 60 g
Pro-Rimsulfuron 25 WG 60 g
Realchemie Rimsulfuron WG 60 g
Titus 25 WG 60 g
Rimsulfuron + metrybuzyna: wrażliwe gatunki wymieniono przy pojedynczych herbicydach Agria Rimsulfuron 25 WG + Sencor 70 WG 40-50 g + 0,3 kg
Golden Rimsulfuron 25 WG + Sencor 70 WG 40-50 g + 0,3 kg
Mac-rimsulfuron 25 WG + Sencor 70 WG 40-50 g + 0,3 kg
Miecz 25 WG + Sencor 70 WG 40-50 g + 0,3 kg
Pro-Rimsulfuron 25 WG + Sencor 70 WG 40-50 g + 0,3 kg
Realchemie Rimsulfuron WG + Sencor 70 WG 40-50 g + 0,3 kg
Titus 25 WG + Sencor 70 WG 40-50 g + 0,3 kg
Titus 25 WG + Sencor Liquid 600 SC 50 g +0,3 l
BBCH 15-17 (gdy rośliny ziemniaka osiągnęły 10-15 cm wysokości)
Bentazon: dymnica, gorczyca, jasnoty krzywoszyj polny, maruna, przetacznik perski, przytulia, rdest plamisty i powojowy, rumian polny, tasznik, tobołki, żółtlica Agro Bentazon 480 SL 3,0 l Temperatura działania 10-22°C.
Basagran 480 SL 3,0 l
Mac Bentazon 480 SL 3,0 l
Realchemie  Bentazon  SL 3,0 l
Wolof A 480 SL 3,0 l
Wolof B 480 SL 3,0 l
Wolof C 480 SL 3,0 l
Bentazon + metrybuzyna: chwasty wrażliwe wymieniono przy pojedynczych herbicydach Agro Bentazon 480 SL + Sencor 70 WG 1,25 l + 0,25-0,3 kg Zabieg traktowany jako korekcyjny, jeżeli po pierwszym nie uzyskano spodziewanych efektów. Zalecany przede wszystkim do zwalczania rumianów, rumianków, przytulii i samosiewów rzepaku Temperatura działania 10-22°C.
Basagran 480 SL + Sencor 70 WG 1,25 l + 0,25-0,3 kg
Mac Bentazon 480 SL + Sencor 70 WG 1,25 l + 0,25-0,3 kg
Realchemie  Bentazon  SL + Sencor 70 WG 1,25 l + 0,25-0,3 kg
Wolof A 480 SL + Sencor 70 WG 1,25 l + 0,25-0,3 kg
Wolof B 480 SL + Sencor 70 WG 1,25 l + 0,25-0,3 kg
Wolof C 480 SL + Sencor 70 WG 1,25 l + 0,25-0,3 kg

Tabela 2. Zalecenia stosowania graminicydów

Substancja aktywna, grupa Nazwa handlowa herbicydu Dawka na ha Uwagi
Propachizafop (fop) Agil 100 EC 0,5?1,5 l Chwasty jednoroczne podczas zabiegu powinny mieć 3 liście i nie przekroczyć fazy końca krzewienia. Optymalna faza zwalczania perzu to 4-6 liści, czyli 15-20 cm wysokości. Preparat Lampart do zwalczania perzu można zastosować w dawce 2,0 l/ha łącznie z adiuwantem Olbras 88 EC w dawce 1,5 l/ha. Leopard Extra można stosować z Atpolanem 80 EC (0,6 l/ha) lub Olbrasem 88 EC (1,5 l/ha) obniżając dawkę   do 2,0 l/ha podczas zwalczania perzu. Targę Super można stosować z dodatkiem adiuwantów obniżając dawkę o 20-25%. Temperatura działania 5-27°C (grupa “fop”) oraz 5-25°C (grupa “dym”).
Chizalofop-P-etyl (fop) Lampart 050 EC 0,75-3,0 l
Leopard Extra 050 EC 0,75-3,0 l
Pilot 10 EC 0,35-1,5 l
Targa 10 EC 0,35-1,5 l
Targa Super 050 EC 0,75-2,0 l
Tepralkoksydym (dym) Aramo 050 EC 1,0-2,0 l
Golden Tepra 050 EC 1,0-2,0 l
Cykloksydym (dym) Focus Ultra 100 EC 1,5-3,0 l


Poleć tę stronę znajomemu

Twój email:
Twoje imię:
Email znajomego:

Błąd wprowadzonych danych.